Protestants fundamentalisme in het Groningse Faan

K. ter Veen

In 1731 vond in het Groningse Faan een monsterproces plaats, waarbij grietman Rudolf de Mepsche een belangrijke rol vervulde. Een groep mannen uit de streek werd beschuldigd van sodomie en door de knechten van De Mepsche vreselijk gemarteld om bekentenissen af te dwingen. Uiteindelijk werden tweeëntwintig mannen schuldig bevonden en opgehangen. Waarschijnlijk is het proces niet eerlijk verlopen, want onder de slachtoffers bevonden zich politieke tegenstanders van De Mepsche. Deze gebeurtenis intrigeerde de auteur in hoge mate, te meer omdat bij nadere studie bleek dat bij praktisch alle verhalen over Faan sprake is van geschiedvervalsing. Wetenschappers die over het sodomieproces schreven waren zich er onvoldoende van bewust dat Faan de hoofdstad van een fundamentalistische protestantse boerenstaat was. Oosterdeel Langewold was een bijzondere enclave, bij toerbeurt geregeerd door een boer met feodale bevoegdheden. Tot ver in de achttiende eeuw gold daar het Ommelander Landrecht uit 1601, maar ook de Mozaïsche wetgeving van honderden jaren voor Christus.